O xeodestino Ancares-Courel está composto polos concellos de A Fonsagrada, As Nogais, Baleira, Becerreá, Cervantes, Folgoso do Courel, Navia de Suarna, Negueira de Muñiz, O Incio, Pedrafita do Cebreiro, Ribeira de Piquín, Triacastela e Samos.

As serras dos Ancares e do Courel esténdense por Lugo, no linde con Asturias e León. Son o maior espazo natural de Galicia. A reserva verde. Carballos, castiñeiros, faias, abeleiras. Unha paisaxe de montaña que, debido ao seu difícil acceso no pasado, conservou a beleza do auténtico. É o territorio do lobo, o gato montés, o xabaril, o corzo... E o último reduto do oso pardo en terras galegas.

Habitadas desde a antigüidade mais illadas durante séculos, estas terras ofrecen paisaxes que parecen doutro tempo, vilas e aldeas de conto. Como O Cebreiro, porta de entrada en Galicia do Camiño de Santiago. Nos Ancares aínda se conservan as "pallozas", cabanas con el teito de palla onde, ata hai relativamente pouco, convivían persoas e animais domésticos. Afortunadamente hoxe as pallozas son unha peza de museo. E unha deliciosa sorpresa arquitectónica: a igrexa do Hospital do Incio, a única igrexa románica de mármore que hai en España.

Patrimonio

Existen en Ancares-Courel concentracións poboacionais moi singulares da montaña lucense. Exemplos da vida tradicional destas comarcas son aldeas como a de Froxán , en Folgoso do Courel, cuxa arquitectura e construcións populares, xunto coa conservación das súas tradicións e costumes convertérona en Ben de Interese Cultural . Outra das reliquias etnográficas desta zona é a aldea de Seceda , sita tamén no mesmo concello, que é un verdadeiro museo vivente que se atopa moi preto do Castro da Torre de Sobredo , un dos mellor conservados da zona cunha contorna natural que o transforma nunha xoia etnográfica.

aa
Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

O patrimonio relixioso destas terras fai xurdir prodixios de pedra por entre a frondosa vexetación. En Becerreá fai falta visitar a igrexa de Santa María de Penamaior ; no Incio, o templo parroquial de San Pedro Fiz do Hospital (única igrexa románica en mármore da Península), nas Nogais, a igrexa de Santo André , con interesantes pinturas murais.

Tamén a arquitectura fortificada ten representación no territorio. Admirables exemplos de construcións defensivas son o castelo-fortaleza de Burón (na Proba de Burón-A Fonsagrada, o castelo de Navia de Suarna ou a torre de Doncos e a fortaleza de Torés nas Nogais.

Escenario do dominio dos Condes de Trastámara, dos Condes de Altamira e tamén das revoltas Irmandiñas, este territorio da provincia de Lugo conserva aínda algunhas mámoas ou medorras (túmulos), entre elas unha das máis relevantes concentracións tumulares do Noroeste peninsular: a necrópole de Santa Mariña , na confluencia dos concellos do Incio, Samos e Sarria. Tamén son relevantes os túmulos da parroquia de San Salvador en Negueira de Muñiz. Na zona consérvanse tamén restos da época castrexa e prerrománica, como as pallozas de Piornedo ou as do Cebreiro (convertidas algunhas delas en museo etnográfico), e como a fermosa igrexa de Santa María A Real do Cebreiro , o templo prerrománico máis antigo do Camiño Francés; así como elementos patrimoniais do tempo da romanización.

O Alto do Cebreiro é o punto de entrada do Camiño de Santiago en terras galegas e o cáliz do milagre do Cebreiro (que se conserva no santuario e que está vinculado á lenda do Santo Graal) forma parte do escudo de Galicia. O Camiño Francés continúa o percorrido do Cebreiro a Triacastela, pero a ruta non abandona este xeodestino ata descubrir un dos seus tesouros máis prezados, o convento beneditino de Samos , considerado como un dos máis antigos de Occidente e a singular capela do Salvador , chamada tamén do ciprés polo exemplar desta especie que ten á beira e que supera os mil anos de vida. Os peregrinos do Camiño Primitivo entran en Galicia polo Porto do Acevo na Fonsagrada. A tradición di que o topónimo de Fonsagrada (fonte sacra) orixinouse debido a unha fonte que había na vila vinculada a un milagre do Apóstolo Santiago, quen foi atendido hospitalariamente por unha pobre viúva e como agradecemento o Apóstolo converteu en leite fresco a auga dunha fonte para os fillos da muller. É esta unha terra máxica, de lendas e contos, de milagres e marabillas. O Camiño Primitivo abandona Ancares-Courel por terras do municipio de Baleira.

Espazos naturais

No que respecta aos espazos naturais deste xeodestino, que é en si mesmo natureza en estado puro, fai falta resaltar que Ancares-Courel ten a consideración de Lugar de Importancia Comunitaria na Rede Natura 2000, tanto polo seu interese xeolóxico, como pola súa consideración de gran reserva verde de Galicia (Os Ancares son ademais ZEPA e Reserva Nacional de Caza, así como Zona de Especial Protección do Oso Pardo).

Están incluídos na citada rede de espazos naturais varias zonas como os bosques de Carballido e o da Marronda, a área de Negueira cun relevo accidentado e con fermosos contrastes naturais e os comezos do Río Cabe. Sen esquecer o espazo Cruzul-Agüeira formado por bosques de aciñeiras, carballos ou castiñeiros dependendo da altitude.

aa
Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Neste xeodestino hai que nomear dúas Reservas da Biosfera. Inclúe a totalidade da dos Ancares lucenses e montes de Navia, Cervantes e Becerreá e catro dos seus concellos pertencen á de Río Eo, Oscos e Terras de Burón.

A espectacular natureza de montaña do xeodestino Ancares-Courel forma parte dos tesouros que Galicia esconde para ser descubertos por viaxeiros curiosos. Ninguén mellor que o poeta Uxío Novoneyra para debuxar con palabras a que é a súa terra natal:

 “Courel dous tesos cumes que ollan de lonxe!
Eiquí síntese ben ou pouco que é un home...
"

Festas e gastronomía

Entre as tradicións populares desta terra destaca o Filandón de Músicas do Courel, que é Festa de Interese Turístico de Galicia.

E entre as tradicións gastronómicas da zona fai falta resaltar, ademais da exquisita gastronomía da montaña, a flamante Denominación de Orixe Protexida do seu Queixo do Cebreiro, un produto de altísima calidade realizado con leite de vaca, totalmente natural sen conservantes nin aditivos.

DESTACADO: Pallozas e bosques

Situada a 1.200 metros de altitude, a aldea de Piornedo, en plena Serra dos Ancares, constitúe un dos tesouros etnográficos deste xeodestino. O aspecto ancestral das catorce pallozas de pedra e teitume vexetal traslada ao visitante á época prerromana e descóbrelle a Galicia máis auténtica que existe e a aldea mellor conservada daquel tempo.

Tamén a natureza se conserva intacta nestas terras. A Devesa da Rogueira é a xoia ecolóxica da serra do Courel, con 30 quilómetros cadrados de bosque primario e unha impresionante diversidade arbórea. Paisaxes como o Avesedo de Donís ou o bosque de acivros de Cabana Vella nos Ancares caracterízanse pola súa alta biodiversidade.

Arriba