Esta zona do extremo suroriental galego, na fronteira con Portugal e Castela e León, presenta un atractivo ornitolóxico de primeira orde. Debe o seu nome ao clima, en xeral moi rigoroso en inverno, con constantes xeadas e baixas temperaturas prolongadas. É fogar de aves tan interesantes como a aguia real e dunha enorme diversidade de paxaros en primavera

Aves mediterráneas nos confíns surorientais de Galicia

Área de perfil sinuoso e elevada altitude media, coroada polo Aguallal a 1.665 m. A zona oriental presenta cumios con grandes extensións de matogueira, con piñeirais nas ladeiras. Na zona centro e sur hai poboacións rodeadas de zonas de cultivo, espazos de matogueira aínda extensos e manchas de cerquiños e piñeiros. A zona dos Chaos do Tameirón presenta áreas de herbeiras naturais.

Os roteiros
Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Roteiro en coche (ruta longa): Herosa - Paso fronteirizo de Manzalvos

MELLOR ÉPOCA

De marzo a xullo

DISTANCIA

35 Km

DURACIÓN

3 horas

DIFICULTADE

Ningunha

CONCELLOS

A Gudiña, A Mezquita

PERCORRIDO

Herosa - O Pereiro - Paso fronteirizo de Manzalvos

Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Puntos clave da ruta

  1. Partindo da aldea de Herosa (1), onde poderemos avistar estorniños negros e escribentas riscadas, enlazamos coa N-525 antes do acceso a Pentes e Barxa. Avanzando en dirección á Gudiña, atravesamos zonas de matogueira laxa (2), con presenza de cotovía pequena e papuxa carrasqueira. Nos pequenos parches de piñeiros nidifican o picafollas de Bonelli e puntualmente o bufo pequeno.
  2. Antes de entrar na Gudiña (3), prestaremos atención aos bandos de pombo torcaz, xa que é posible localizar algún pombo pequeno.
  3. Logo de atravesar A Gudiña e seguir a N-525, chegamos ao Canizo (4), onde anotaremos o lagarteiro común e o picanzo real.
  4. Saíndo en dirección ao Pereiro (6), cruzaremos unha interesantísima área case esteparia (5), na que veremos millafres negros e tartarañas cincentas. Nesta zona existen tamén rexistros ocasionais de millafre real entre outubro e marzo.
  5. Xa no Pereiro (6), tomaremos a ruta en dirección á Mezquita. No río aínda se pode observar o abellaruco e a andoriña das barreiras. Máis adiante, en zona de matogueira, crían a papuxa carrasqueira e a escribenta riscada.
  6. Na Mezquita (7) nidifica unha parella de cegoña branca. Seguindo cara a Cádavos, pasaremos ao lado do val do arroio das Veigas, onde anotaremos o miñato abelleiro común e o abellaruco.
  7. Na aldea de Cádavos (8) crían o gabeador azul e o rabirrubio de testa branca. Máis ao sur, en Manzalvos, existe a posibilidade de ver pombos pequenos e bubelas.
  8. Finalmente, na zona da antiga alfándega de Manzalvos, localízanse perdices rubias e constatouse a presenza ocasional de millafres reais.

Roteiro en coche: Chaguazoso - Portela da Canda

MELLOR ÉPOCA

De marzo a xullo

DISTANCIA

25 Km

DURACIÓN

2 horas

DIFICULTADE

Ningunha

CONCELLOS

A Gudiña, A Mezquita

PERCORRIDO

Mezquita - A Vilavella - Portela da Canda

Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Puntos clave da ruta:

  1. A ruta iníciase en Chaguazoso (1), onde é posible observar estorniños negros. Alí tomamos a estrada cara á Esculqueira. No primeiro treito (2), con algunhas árbores dispersas, obsérvase habitualmente a cotovía pequena e o lagarteiro común. A poucos quilómetros, ábrese unha zona con rochas e matogueira baixa de grande interese para localizar tartarañas cincentas e merlos rubios. Antes de chegar á Esculqueira, á man esquerda (3), as plantacións de piñeiros acollen picafollas de Bonelli e cruzabico común.
  2. Tras atravesar A Esculqueira cara ao norte, observamos á dereita as plantacións de lamigueiros negros (4) que acollen picafollas ibéricos e ouriolos. Seguindo pola OU-0906, cruzamos unha excepcional zona case esteparia (5) onde é posible albiscar a tartaraña cincenta e o picanzo real.
  3. Tomamos o desvío á esquerda cara ao Tameirón e, ao chegar a unha zona de coído que rodea a estrada (6), anotaremos a pica campestre e o pedreiro cincento.
  4. Logo tomamos a ruta ata o cruce ao leste do Canizo (7). Alí é posible realizar avistamentos de tartaraña cincenta e papuxa carrasqueira.
  5. Unha vez na N-525, seguimos á dereita atravesando O Pereiro, achegándonos á Vilavella e á Canda. Neste núcleo, desviámonos cara á dereita subindo por un dos camiños que chegan á zona alta do monte de Portela (8), cuberto por densas masas de piñeiros silvestres. Nesta zona é posible localizar o cruzabico común, e existen rexistros de estreliña riscada e verderolo serrano. A aba sur da montaña (9) ten unhas masas de piornos e xestas. Alí é posible realizar interesantes observacións de rousinol papoazul en época de cría.

Roteiro a pé ou en bici: Pentes - Fronteira portuguesa

MELLOR ÉPOCA

De marzo a xullo

DURACIÓN

3-4 horas a pé e 2 horas en bicicleta

DIFICULTADE

Baixa

CONCELLOS

A Gudiña

PERCORRIDO

Pentes - Muíño do Rigueiro da Ribeira - Barxa - Fronteira portuguesa

Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Puntos clave da ruta:

  1. A ruta parte desde a aldea de Pentes (1), onde é posible observar picafollas ibéricos e gabeadores comúns. Seguimos a estrada cara a Barxa, discorrendo por zonas don ampla cobertura de matogueira (2), na que se rexistra a perdiz rubia e a escribenta riscada.
  2. O val do Rigueiro da Ribeira (3) é unha boa localidade para a observación do abelleiro común e o abellaruco.
  3. A poucos quilómetros, cando o camiño comeza a descender e se empeza a enxergar Barxa, ábrese á esquerda un camiño sen asfaltar. Tomaremos este camiño durante uns 100 m para chegar ao muíño do Rigueiro (4). Este lugar é idóneo para localizar merlos rieiros e papuxas carrasqueiras.
  4. Descendendo cara á localidade de Barxa (5) podemos albiscar petos formigueiros e cirrios comúns. Prestando atención, é posible avistar tamén algún cirrio pálido.
  5. Atravesando Barxa cara ao sur, seguimos un camiño paralelo ao río para rematar na marca fronteiriza con Portugal (6). No traxecto observaremos o picafollas de Bonelli e o ibérico.

Roteiro a pé ou en bici: Cádavos - Castromil

MELLOR ÉPOCA

De marzo a xullo

DURACIÓN

3-4 horas a pé e 2 horas en bicicleta

DIFICULTADE

Baixa

CONCELLOS

A Mezquita

PERCORRIDO

Cádavos - Castromil

Lembra que pode haber recursos que non estean xeorreferenciados e, polo tanto, non os esteas visualizando.

Puntos clave da ruta:

  1. Este curioso itinerario parte da aldea de Cádavos e remata nas aldeas "xemelgas" de Castromil. No inicio (1), poderemos observar o abellaruco e o gabeador azul.
  2. Seguimos a estrada cara a Castromil, atravesando un souto con exemplares de bo porte (2). Neste lugar é posible observar avelaionas e rabirrubio de testa branca.
  3. A medida que avanzamos, atravesaremos por unha zona de campos de cultivo (3) nos que se avista en los que se avistan lavercas comúns e que son excelente punto para buscar, en primavera, calandriñas común.
  4. Ao cabo, comeza un tramo de matogueira aberta con grandes rochas graníticas (4), no que poderemos anotar o merlo rubio e o picanzo real.
  5. A poucos quilómetros chegamos ao Castromil galego (5), separado do Castromil zamorano por un arroio no que se localizan picafollas ibéricos e de Bonelli. Nos soutos da parte zamorana crían petos formigueiros e rabirrubio de testa branca.
As aves

A mellor época para visitar a zona comeza na segunda metade de abril e esténdese ata mediados de xuño, tempo en que aparecen aves espectaculares como o abellaruco, o merlo rubio, o rabirrubio de testa branca, o picanzo cabecirrubio e a escribenta hortelá. A lista compleméntase co picafollas de bonelli, o pedreiro cincento, o pombo pequeno, o picanzo real e, moi localizado, o rousinol papoazul. Entre as non reprodutoras destaca a presenza máis ou menos regular de cuco real e de charrela, que cría xusto pasada a fronteira, en Sanabria. A aguia real patrulla regularmente eses cumios.

Consellos e recursos
  • Tentar realizar as observacións de aves á primeira hora do día, con traxectos en coche a última hora da mañá en busca de aves de rapina.

  • Usar a N-525 no canto da A-52 nos desprazamentos pola zona, xa que ofrecen maior facilidade para parar e observar aves.

Arriba